خود بیمار انگاری و روش های درمان آن چیست؟

خود بیمار انگاری یا هیپوکندریا نوعی بیماری روانی است که فرد را دچار اضطراب بیماری می‌کند. فرد همیشه نگران سلامتی خود است و با کوچکترین درد یا احساسی بزرگترین بیماری ها را برای خود به تصویر می‌کشد. بیماران مبتلا به اختلال خود بیمار انگاری به شدت نگران ابتلا به بیماری های جدی هستند.

خود بیمار انگاری که نام دیگر آن اختلال اضطراب بیماری است، بیماری مزمن روانی است. ترس از مرگ یک تنش دائمی است که فرد با آن زندگی می‌کند. برخی افراد مبتلا به خود بیمار انگاری با وجود آزمایش های مختلف پزشکی و سلامت بدن، خود را بیماری می‌دانند.  خود بیمار انگاری از بیماری های روان تنی است. هیپوکندریازیس بر روابط اجتماعی، خانوادگی و شغل فرد تاثیر می‌گذارد.

کرونا باعث شیوع بیشتر بیماری خود بیمار انگاری

می‌توان گفت خودبیمار انگاری (اختلال اضطراب بیماری) در گذشته نادر بود. تغییر شرایط زندگی و مشکلات دنیای مدرن در افزایش اضطراب بیماری تاثیرگذار است. بیماری های همه گیر همچون کرونا در زمان شیوع تاثیرات روحی روانی شدیدی ایجاد می‌کنند. خود بیمار انگاری در دوران انتشار ویروس کووید 19 افزایش یافت. حتی عواقب آن همچنان با پایان یافتن دوران کرونا وجود دارد.

طبیعی است که بعد از یک بیماری اضطراب و استرس بیماری وجود داشته باشد اما برخی افراد به خود بیمار انگاری و اضطراب بیماری مبتلا شدند. بیکاری، مشاهده مرگ عزیزان و ترس از مرگ عواملی بودند که با دیدن کوچکترین علائمی شخص خود را جز مبتلایان می‌دانست و مرگ را برای خود تصور می‌کرد.

افراد مبتلا به خود بیمار انگاری (هیپوکندریازیس ) چه ویژگی هایی دارند؟

افراد خود بیمار انگار علاوه بر اضطراب بیماری دچار وسواس فکری نیز هستند. آن ها بطور مرتب سلامت جسمی خود را بررسی می‌کنند، تا مدتی به آرامش برسند. اگر عواملی را باعث بیماری بدانند شدیدا از آن اجتناب می‌کنند. آن ها عموما ویژگی های کلی زیر را دارند:

• مراقبت افراطی از سلامتی: آزمایش های مختلف و پی در پی، مراجعه به پزشکان مختلف، چک آپ های مستمر از ویژگی های افراد مبتلا به خود بیمار انگاری است. حتی بدون اینکه نشانه‌ی بیماری در خود ببینند این مراقبت ها را انجام می‌دهند.

• مراقبت اجتنابی: برخی از بیماران خود بیمار انگار با وجود تایید پزشکان بر سلامت خود به آن ها اعتماد نمی‌کنند. برای تشخیص درست در حال تعویض پزشکان خود هستند که می‌تواند ترس و اضطراب آن ها را بیشتر کند.

• حساس شدن به واکنش های بدن: واکنش ساده جسمی برای آن ها هشدار و نشان آغاز بیماری است. حتی اگر جوشی است که سال ها به آن توجه نکرده اند، اکنون یک مشکل حاد و گاهی کشنده به حساب خواهد آمد.

• تصورات ذهنی: بیماران هیپوکندریازیس گاهی توده‌هایی را تصور می‌کنند که با ام آر آِی، سونوگرافی و دیگر آزمایش ها صحت حرف آن ها تایید نمی‌شود.

• اجتناب از مکان ها: در بیماری های عادی و حتی همه گیر از ترس مبتلا شدن از افراد و مکان ها دوری می‌کنند.

• رعایت افراطی نکات ایمنی: این افراد نکات بهداشتی و ایمنی را بیش از حد انتظار رعایت می‌کنند. نمونه آن را در زمان فراگیری کووید 19 در برخی افراد مشاهده کردیم.

چرا به خود بیمار انگاری مبتلا می‌شویم؟

دلیل اینکه چرا برخی افراد مستعد اختلال اضطراب بیماری هستند مشخص نیست. اما در برخی خانواده ها به شرایط تربیتی و خانوادگی آن ها بستگی دارد. گاهی برخی آسیب ها در فرد نیز باعث ایجاد اختلال خود بیمار انگاری می‌شود.

• آسیب های روحی دوران کودکی مانند بی توجهی به کودک و یا کودک آزاری
• استرس های شدید در خانواده
• وجود اضطراب بیماری یا اختلالات اضطرابی در خانواده
• بیمار شدن در دوران کودکی که از نظر روحی در او تاثیر گذاشته است.
• بیماری جدی یکی از اعضا خانواده در دوران کودکی فرد
• داشتن افسردگی و یا اضطراب
• از دست دادن عزیزی به علت بیماری
• تجربه آزار جسمی یا عاطفی و یا تجاوز جنسی (تروما)

آیا اختلال خود بیمار انگاری درمان دارد؟

اضطراب بیماری جز بیماری های روان تنی است. زیرا خود بیمار انگاری با خود استرس و تنش های روانی را به همراه دارد و این نگرانی های افراطی موجب بالا رفتن فشار خون، ناراحتی های قلبی ، بیماری های گوارشی و دیگر بیماری های روان تنی خواهند شد.

در اختلال خود بیمار انگاری راهی برای پیشگیری وجود ندارد. در این ترس مزمن ممکن است مدتی اضطراب کاهش یابد اما هرگز از بین نمی‌رود. با تشخیص به موقع می‌توان از پیشرفت آن  جلوگیری کرد.

برای درمان بیماری های اضطرابی به ویژه خود بیمار انگاری، ابتدا باید ریشه این بیماری توسط متخصص روان تنی شناسایی شود. با تشخیص آن از روان درمانی، روانپزشکی، رفتار درمانی، دارو درمانی، ذهن آگاهی(مدیتیشن)، طب سوزنی، هیپنوتراپی و تغذیه درمانی کمک گرفته می‌شود.

در پایان…

گاهی اتفاقاتی همچون بیماری فرد یا اعضای خانواده او، افسردگی و یا از دست دادن عزیزان، اضظراب دوران کودکی همچون نگرانی والدین از بیماری، بی توجهی والدین، آزار جسمی و یا روحی کودک، به عنوان یک اختلال اضطرابی خود را بروز خواهد داد. اختلال خود بیمار انگاری با ریشه یابی درست، درمان و کنترل خواهد شد.

متخصصین حوزه روان تنی با تشخیص علت اختلال اضطراب بیماری و کمک به تغییر سبک زندگی با رویکرد های متفاوت ما را در بهبود یاری خواهند داد.